W ruinach zamku Tenczyn w Rudnie trwają prace konserwatorskie w ramach XIV etapu zabezpieczania zabytku. Działania te są możliwe dzięki rekordowej dotacji w wysokości 2 260 000 zł, przyznanej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek Jana Potockiego. Tegoroczne prace obejmują konserwację i częściowe odtworzenie południowej linii murów obronnych oraz renowację zamkowej kaplicy, która niegdyś stanowiła architektoniczną perłę wewnątrz warowni.
Zamek Tenczyn w Rudnie – koniec XVI w.
Kaplica zamkowa na Tenczynie dotrwała do naszych czasów w formie zaawansowanej ruiny. Jej sklepienie oraz fragment południowego muru uległy zawaleniu, a wnętrze budowli wypełniał gruz. Po jej bogatym wystroju, znanym z opisów historycznych pozostały jedynie skromne resztki kamieniarki.
Kaplica zamkowa na Tenczynie – stan z 2022 r.
W ubiegłym roku kaplica zamkowa została częściowo odgruzowana. Prace te umożliwiły odkrycie wejścia do krypt, o których istnieniu wiedzieliśmy z historycznych przekazów. W ramach tegorocznych działań zarówno kaplica, jak i przylegająca do niej zakrystia są poddawane kompleksowej odnowie, mającej na celu odsłonięcie i utrwalenie zachowanej substancji zabytkowej.
Pierwsza wzmianka o tęczyńskiej kaplicy zamkowej pochodzi z 1404 r. Według wizytacji z lat 1595-1602, kaplica pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP była murowana, dobrze wyposażona, z trzema ołtarzami i krucyfiksem. Obecny kształt zawdzięcza przebudowie dokonanej przez kasztelana wojnickiego Jana Tęczyńskiego, który został w niej pochowany w 1593 r. Późniejsze dokumenty wspominają o nadaniach na rzecz kaplicy, w tym o fundacji dokonanej przez Agnieszkę z Tęczyńskich Firlejową w 1644 r. Po zniszczeniu przez Szwedów w czasie potopu Tenczyn został częściowo odbudowany przez Lubomirskich, ale nie odzyskał dawnej świetności. W 1742 r. biskup krakowski Jan Lipski zezwolił, na wniosek księcia Augusta Czartoryskiego, na sprzedaż sreber z kaplicy zamkowej. Uzyskane tą drogą środki przeznaczono na budowę kościoła w Morawicy. Po pożarze zamku z 1768 r. pozostałe jeszcze wyposażenie kaplicy rozdzielono między kościoły w Tenczynku, Krzeszowicach i Nowej Górze. Została ona ostatecznie zamknięta dla kultu religijnego w styczniu 1769 r. W 1783 r. szczątki spoczywającego w niej kasztelana wojnickiego Jana Tęczyńskiego przeniesiono do kościoła w Tenczynku. Wtedy właśnie zakończyła się symboliczna obecność Tęczyńskich w ich rodowym gnieździe. Sklepienie kaplicy zapadło się dopiero w drugiej połowie XIX w., do obecnych czasów zachowały się tylko fragmenty jej murów.